Leven met een LISY-print: LISY_control, dipswitches en geluid
De print zit erin, de kast start op, de eerste bal komt eruit. En nu?
Een LISY-print is geen een-op-een vervanger die je inbouwt en vergeet. Het is een kleine Linux-computer op de plek waar je CPU-print zat, en vrijwel alles aan het gedrag van je kast is nu een instelling in plaats van een gesoldeerd feit. Twee blokken dipswitches bepalen de grote dingen; een webpagina bepaalt de rest.
Dit is het dagelijkse beeld: wat je aanpast, waar het staat, en waar je vanaf blijft. Als je nog uitzoekt wat LISY überhaupt is, begin dan met onze uitleg over wat de LISY-print is en hoe hij werkt en kom daarna terug.

Eer wie eer toekomt. LISY is een privé, niet-commercieel doe-het-zelfproject van Ralf, die in de community post als bontango. Hij publiceert elk schema, elke stuklijst en elke regel broncode gratis op lisy.dev, en hij verkoopt niets. Wij testen en ondersteunen printen die op dat open werk zijn gebouwd — wij hebben het niet ontworpen en wij spreken niet namens het project. Alles hieronder komt uit zijn eigen handleiding, op dit moment versie 5.28.
Hem op je netwerk krijgen
LISY_control, de webinterface, is de reden dat het meeste hiervan makkelijk is — en daarvoor moet de print op je netwerk zitten. Er zijn twee manieren naar binnen.
Clientmodus is de standaard: de print zoekt een draadloos netwerk en meldt zich aan. De image is voorgeconfigureerd voor een netwerk dat de auteur gebruikt, dus je eerste klus is hem op dat van jou te richten. De /boot-partitie van de SD-kaart is gewoon vFAT, dus je kunt de kaart eruit halen, in een willekeurige Windows- of Mac-machine stoppen en het bestand wpa_supplicant.conf bewerken met je eigen SSID en wachtwoord. Linux-kennis is niet nodig.
Hotspotmodus is de terugvaloptie, en degene om te onthouden als je aan een kast werkt in een garage zonder wifi. De print wordt zijn eigen accesspoint met de naam LISY_Control, met de sleutelzin lisy80_and_lisy1_rocks, en je bereikt de interface op 192.168.80.1 vanaf een telefoon of laptop.
Zodra hij op het netwerk zit kun je de print vanuit LISY_control zelf een hostnaam geven, wat meteen telt op het moment dat je twee kasten hebt die allebei op „lisy” luisteren.
De twee blokken schakelaars die alles bepalen
De fysieke dipswitches op de print doen nog steeds het zware werk, en ze zijn het waard om één keer te leren.
S2 kiest je spel. De print draagt geen eigen spelcode — hij draait de originele ROM-images, en S2 vertelt hem welke. De bijlagen van de handleiding geven het nummer voor elke ondersteunde titel, per variant: bijlage A voor LISY1 (Gottlieb System 1), bijlage B voor LISY80 (System 80, 80A, 80B), bijlage D voor LISY35 (Bally en Stern, 1977 tot 1985).
S1 zet de opties. Degene die je echt zult aanraken:
- S1-1 — free play (hieronder)
- S1-2 — intern geluid in plaats van geëmuleerd geluid
- S1-4 samen met S1-8 — de besturing overdragen aan Mission Pinball Framework
- S1-7 — een debuglog wegschrijven
Eén ding waar mensen over struikelen: het systeem draait zijn bestandssysteem normaal alleen-lezen, precies wat je wilt in een kast die met de stekker wordt uitgezet. In debugmodus doet hij dat niet, dus gebruik de S3-knop op de print om netjes af te sluiten voordat je de stroom eraf haalt, anders riskeer je de SD-kaart.
Waar de ROM's staan
Romsets zijn PinMAME-.zip-bestanden, die je in /lisy/lisy80/roms zet (of /lisy/lisy1/roms, of /lisy/lisy35/roms), precies genoemd zoals de kolom „Mame Name” in de bijlagen aangeeft. Klopt de naam niet, dan vindt de print het spel simpelweg niet.
Ze zitten om auteursrechtelijke redenen niet in de image, en dat is geen omissie die je moet omzeilen. De ROM voor de kast die je zelf hebt regelen is jouw zaak, niet die van het project.
Free play, en de truc met twee seconden
Zet S1-1 op ON en de kast speelt voor niets. Wat mooier is, is hóé hij dat doet: houd de replayknop langer dan twee seconden ingedrukt en LISY emuleert een muntinworp in de linker muntgleuf, waarbij je precies de credits krijgt die je spel per munt is ingesteld te geven.
Dat detail doet er in de praktijk toe. Het betekent dat free play nog steeds de muntinstellingen van je spel respecteert in plaats van ze te omzeilen, dus het creditdisplay gedraagt zich normaal en een spel dat op drie voor één staat geeft er nog steeds drie.

LISY_control de taal van jouw kast laten spreken
Uit de doos noemen de testpagina's schakelaar 27 en spoel 9. Nuttig, maar niet zo nuttig als „linker droptarget” en „linker kicker”.
Elke omschrijving is een CSV-bestand dat de print bij het opstarten leest — <NNN>_lisy1_switches.csv, _lamps.csv, _coils.csv, waarbij NNN je spelnummer is. Je kunt ze op de SD-kaart bewerken of uploaden via de uploadpagina van LISY_control. Een uur besteden aan het één keer benoemen van alles maakt van elke toekomstige storingzoektocht lezen in plaats van tellen.
Dezelfde interface bewerkt je spelinstellingen. De dipinstellingen die een System 80-eigenaar vroeger met een schroevendraaier in de backbox veranderde staan nu in <NNN>_lisy80_dips.csv, en LISY_control is de editor: typ de waarden, druk op set values, en ze zijn opgeslagen. Bestaat er geen bestand voor jouw spel, dan maakt hij er een aan op basis van de standaardwaarden.
De rest van de interface is wat je zou hopen. Schakelaars verversen ongeveer eens per seconde, gesloten in rood en open in groen. Lampen schakel je stuk voor stuk. Spoelen pulseer je met een knop — veruit de snelste manier om te bewijzen of een dode pop bumper de spoel, de driver of de schakelaar is. Displays nemen ingetypte tekst aan. En er is een pagina met NVRAM-statistieken, want de print bewaart zijn tellers in een EEPROM en niet op een batterij.

Geluid: geëmuleerd, of je eigen WAV-bestanden
Standaard emuleert de print de originele geluidshardware via PinMAME, vanuit je ROM. Het werkt, en bij sommige spellen is het eerlijk gezegd wat ruw — het project zelf waarschuwt bij bepaalde titels voor matig geluid, snelheidsverschillen en geklik.
Het alternatief is intern geluid, ingeschakeld met S1-2. De print negeert dan de emulatie en speelt in plaats daarvan je eigen .wav-bestanden af, toegewezen aan elk spelgeluid: zeven tonen op LISY1, dertig op LISY80, tot 256 op LISY35. Zet de bestanden in de geluidsmap van het spel en ze worden afgespeeld.
Daarvoor is een extra geluidskaart nodig, en de eis is generiek in plaats van merkgebonden: elke pHat-compatibele kaart die met de hifiberry-dac-drivers werkt. JustBoom, Speaker pHat en de HiFiBerry MiniAmp worden alle drie als werkend genoemd, en op de projectsite staat een doe-het-zelf pHat-ontwerp als je er liever zelf een bouwt.
Goed om te weten: dit is niet de enige weg naar goed geluid op een System 80. Een aparte FPGA-geluidsprint zoals de Gosof, die ook spraak aankan, haalt die taak volledig weg bij de CPU-print. Ander probleem, ander gereedschap.
Het originele spel, of het spel dat jij schreef
Dit is het deel waarvan eigenaren zich zelden realiseren dat ze het hebben gekocht. Zet S1-4 en S1-8 en de print stopt met het draaien van je ROM en gaat orders aannemen van Mission Pinball Framework — een open Python-framework om flipperregels vanaf nul te schrijven.
Drie manieren om het te draaien: mastermodus, met MPF op de eigen Raspberry Pi van de print en jouw configuratie op de SD-kaart; slave via serieel, met MPF op een pc die via USB op 115200 baud is aangesloten; of slave via het netwerk, met MPF ergens op je LAN die op poort 5963 met de print praat.
Realistisch gezien verlaten de meeste eigenaren de ROM nooit, en dat is prima. Maar het betekent dat dezelfde kast die Black Hole precies zo speelt als in 1981, met één dipswitch een ontwikkelplatform kan worden voor regels die jij hebt bedacht — zonder het speelveld aan te raken. Dat is een zeldzaam iets om in een veertig jaar oude kast te hebben.
De beperking die je moet kennen
Software-emulatie leest de schakelaarmatrix in software uit, en het project zegt er eerlijk bij dat dat een prijs heeft: bij sommige spellen worden snelle schakelaarbewegingen — een spinner is het gebruikelijke voorbeeld — niet 100% van de tijd gedetecteerd. Leunt jouw kast voor de score op een spinner, dan merk je dat.
Het eigen antwoord van het project is de tweede familie printen, de FPGA-„FA”-ontwerpen — GottFA1, GottFA80, BallyFA, WillFA7 — die de originele processor in hardware nabouwen en qua timing dichter bij het origineel zitten. Ons overzicht van wie vervangende CPU-printen maakt plaatst beide families naast de andere fabrikanten.
Onderhoud
Updates betekenen normaal een verse SD-kaartimage schrijven, wat zwaarder klinkt dan het is — kopieer eerst je CSV-bestanden weg en je bent in twintig minuten terug waar je was. Kleine updates kun je ter plekke toepassen vanaf de updatepagina van LISY_control, zonder de kaart opnieuw te schrijven.
Draait een spel vreemd snel of langzaam, dan is er een kolom throttle in de spellen-CSV (/lisy/lisy80/cfg/lisy80games.csv) waarmee je de emulatiesnelheid per titel afstelt. En als er echt iets misgaat: zet het debuglog aan met S1-7, reproduceer de storing en lees dan het bestand — dat is voor wie je helpt veel bruikbaarder dan „hij doet het niet”.
Eén gewoonte die de moeite waard is: bewaar een kopie van je CSV-bestanden ergens buiten de kast. Ze zijn het enige deel van de installatie dat echt van jou is.
Veelgestelde vragen
Hoe verbind ik met LISY_control?
Sluit de print aan op je eigen wifi door wpa_supplicant.conf op de /boot-partitie van de SD-kaart te bewerken en ga daarna naar zijn hostnaam; of gebruik hotspotmodus, verbind met het netwerk LISY_Control en ga naar 192.168.80.1.
Hoe zet ik free play aan op een LISY-print?
Zet dipswitch S1-1 op ON. De replayknop langer dan twee seconden ingedrukt houden emuleert dan een muntinworp in de linker muntgleuf en kent de credits toe die je spel is ingesteld te geven.
Zitten de spel-ROM's bij een LISY-print?
Nee. Romsets zijn PinMAME-.zip-bestanden die je zelf aanlevert en in de roms-map van je print zet, genoemd zoals de bijlage van de handleiding voorschrijft. Ze zijn om auteursrechtelijke redenen uit de image gelaten.
Kan ik mijn eigen geluiden gebruiken in plaats van de geëmuleerde?
Ja. Zet S1-2 op ON voor intern geluid en lever .wav-bestanden aan — zeven op LISY1, dertig op LISY80, tot 256 op LISY35. Je hebt een pHat-compatibele geluidskaart nodig die met de hifiberry-dac-drivers werkt.
Mist een LISY-print spinnerslagen?
Dat kan. Het project stelt dat bij sommige spellen snelle schakelaarbewegingen zoals spinners niet 100% van de tijd worden gedetecteerd. Is dat belangrijk op jouw kast, dan zijn de FPGA-gebaseerde FA-printen het door het project zelf aanbevolen alternatief.
Moet ik hem netjes afsluiten?
Normaal niet — het bestandssysteem draait alleen-lezen, dus de kast met de stekker uitzetten is veilig. In debugmodus is dat niet zo; druk dan eerst op de S3-knop op de print om netjes af te sluiten.
Bronnen en verder lezen
- LISY-handleiding v5.28 (Ralf / bontango)
- LISY-project — het MPU-assortiment en de beperking bij snelle schakelaars
- LISY-project — FAQ, licentie en doe-het-zelfverklaring
- LISY-project — handleidingen, bouwgidsen en stuklijsten
- Mission Pinball Framework — documentatie van de LISY-hardware
- bontango op GitHub — de broncode van LISY
Heb je een Gottlieb System 80 en wil je de print die dit alles mogelijk maakt? Bekijk de Lisy80 CPU-print met diagnose, of lees hoe de gebruiksklare Lisy80 zich verhoudt tot het doe-het-zelfproject. Het inbouwen behandelen we in onze installatievideo, en als de kast zich daarna nog steeds misdraagt, controleer dan de System 80 massa-mods voordat je de print de schuld geeft.
Is your machine down right now?
Tell us your machine and the exact symptom — we'll tell you which board you need, or whether you need one at all. It's free, and Valère answers personally.
Describe my fault →Not ready to order yet?
Get our troubleshooting guides, restoration tips and new product news — about one email a month, never spam.