Een flipperspoel (solenoid) testen met een multimeter

VEILIGHEID VOOROP: test een spoel altijd met de kast UIT en de stekker eruit. Een spoel die je onder spanning meet, geeft valse waarden en brengt je in contact met netspanning.

Een zwakke, dode of brommende spoel (solenoid) is een van de meest voorkomende storingen op klassieke solid state flipperkasten. Het goede nieuws: een spoel controleer je eenvoudig met een goedkope multimeter. Hier lees je hoe je dat netjes aanpakt, en hoe je ziet of de spoel zelf, de diode of de driver-transistor het echte probleem is.

De weerstand van de spoel meten

1. Zet je multimeter op het laagste weerstandsbereik (ohm).
2. Zet de rode en de zwarte meetpen op de twee lippen van de spoel. Een gezonde spoel leest doorgaans een paar ohm of meer. De exacte waarden verschillen per spoeltype — flipper-, pop bumper-, kicker- en knockerspoelen zijn allemaal anders — dus de betrouwbaarste controle is vergelijken met een goede spoel met hetzelfde onderdeelnummer, of met de waarde uit de handleiding van je kast. Een meting rond nul ohm wijst op een kortgesloten spoel; een oneindige meting (open circuit) betekent een gebroken wikkeling.
3. Is de weerstand verdacht laag, haal dan de massadraad van de spoel los en meet opnieuw. Blijft de waarde laag, dan is de spoel (of de diode) defect. Is de weerstand nu normaal, dan mankeert de spoel niets: waarschijnlijk is de driver-transistor op de print kortgesloten en moet die vervangen worden.
4. Ook de 1N4004-diode bij de spoel kan stukgaan en de meting omlaag trekken. Soldeer of knip één pootje van de diode los van de spoel en meet de spoel apart, om de diode uit te sluiten of juist aan te wijzen.
5. Vind je echt een kortgesloten spoel, beschouw dat dan als een waarschuwing voor de rest van het circuit. Een spoel die kortsluiting heeft gemaakt, sleept heel vaak de driver-transistor op de driverprint mee (of de transistor onder het speelveld, afhankelijk van de kast). Houd er in dat geval rekening mee dat je niet alleen de spoel en de diode vervangt, maar ook het silicium in de aansturing.

Hoe een spoelcircuit werkt

Een flipperspoel wordt door een driver-transistor naar massa geschakeld. Zodra de CPU de driver opdracht geeft te vuren, trekt de transistor de massazijde van de spoel laag en bekrachtigt de spoel. De diode over de spoel beschermt die transistor tegen de spanningspiek die de spoel bij het uitschakelen opwekt. Daarom gaan deze drie onderdelen — spoel, diode en driver-transistor — zo vaak samen stuk, en daarom test je ze ook als groep.

Wanneer de driverprint het echte probleem is

Blijf je doorgebrande driver-transistoren vinden — of gaan er meerdere spoelen tegelijk raar doen — dan zit de storing op de driverprint en niet in de spoelen. Op klassieke Gottlieb System 80/80A/80B en Williams System 3-7 kasten kan het één voor één najagen van doorgebrande transistoren op een veertig jaar oude, gecorrodeerde print een eindeloze lus worden. Daar komt een moderne alles-in-één vervangingsprint goed van pas: die vervangt de MPU en de drivertrap door verse, betrouwbare elektronica, heeft geen originele batterij nodig (dus geen batterijlekkage of corrosie meer) en de schema's staan online, wat reparaties later een stuk makkelijker maakt.

Bekijk vervangingsprinten per systeem in onze collecties Gottlieb System 80 en Williams, of lees ons bijbehorende artikel over een flipperkast die niet meer aangaat.